Ayak mantarları ve tırnak batmaları

Ayakta mantar oluşumu fazla sık rastlanan bir problemdir. Ayak derisinde ve tırnaklarda görülür. Ayakkabı içerisinde havasız, nemli ve karanlık ortamda kalan ayaklarımız mantarın oluşumu için fazla müsait bir ortam sağlamaktadır. Mantarın bulaşıcı sıfatı vardır diyen Çiğdem ÖZYILMAZ konuyla ilgili görüşlerini aktarıyor.

Tüm gün ayakkabıların içine hapsettiğimiz ayaklarımıza bir de yanlış kundura seçimi, yanlış çorap seçimi ile mantarı nerdeyse çağrı ediyoruz. Örneğin; sentetik çoraplar, hava almayı önleyen, terleten ayakkabılar, spor ayakkabılar gibi taraf unsurlar mantara davetiye çıkarıyor.
Tabii bir de mantarın bulaşıcı sıfatı vardır diyen Çiğdem ÖZYILMAZ konuyla ilgili görüşlerini aktarıyor. ' Bundan ötürü ortak kullanım alanları (spor salonları, yüzme havuzları, yaş zeminler gibi), başkasına ait ayakkabılar, terlikler, tırnak makasları ve hijyenik olmayan ortamlarda yapılan ayak bakımları da mantarın kolayca bulaşmasını sağlamaktadır. Elbette bazı hastalıklar da mantarın oluşmasında etkili olur. Başta diyabet, terleme, sedef ve egzama gibi ten hastalıkları da mantar oluşumunu hızlandırır.'

Ayak mantarı nasıl tedavi edilir?
Ayak ve tırnak mantarı fazla yaygın bir ten problemidir. Birçok adamda yaşam boyu en az bir defa ayak mantarı gelişir. Daha fazla erişkin ve ergenlik çağındaki erkeklerde görülür, kadınlarda ve 12 yaşından ufak çocuklarda ise daha nadirdir. Ayak mantarı kolaylıkla tedavi edilebilmesine karşın başarılı bir tedaviden sonra bile tekrarlayabilmektedir. Sebep olan mikroplar, mantar ismi verilen küçük nebat benzeri organizmalardır. Mantar en iyi karanlık, nemli ve ılık ortamlarda büyür.
Ayak mantarı tedavisi, tanısı konulduktan derhal sonra geciktirilmeden başlamalıdır. Hafif durumda sürülen anti-fungal (mantara karşı etkin) kremler etkilidir ve yanma hissi ve kaşıntı şikayetlerini de rahatlatır. Daha şiddetli veya mantar hastalığının sürülen ilaç kullanımı ile geçmediği durumlarda anti-fungal ilaçların ağızdan alınması gereklidir. Bitkisel içerikli kremler ve kapsüller de ayak mantarının tedavisinde kullanılabilir.
Tırnak mantarının ise tedavisi güçtür, aylar boyunca ağızdan ilaç kullanmayı gerektirir. Ağızdan alınan ilaçların ve kremlerin düzenli ve doktorun reçete ettiği süre boyunca kullanılması mantar hastalığının tekrarlamaması için önemlidir. Çünkü cildin görüntüsü düzelse de mantar hastalığı aktif olarak kalabilir ve tedavi kesildikten bir süre sonra yine ortaya çıkabilir. Bu sebeple tedavisi kadar korunma yollarına da ehemmiyet verilmesi gereken bir hastalıktır.

Ayak mantarından nasıl korunabiliriz?
• Ayakkabı seçiminde tabii ten seçmeliyiz. Ayakkabı fazla dar olmamalı ki içinde hava dolaşımı olabilsin. Bol kundura da sürtünme yapacağından sağlıklı bir seçim değildir.
• Pamuklu veya yün çoraplar tercih edilmelidir.
• Ayaklarımızı ayakkabıdan çıkarttıktan sonra gün boyu biriken bakterilerden temizlemek için yıkayıp, kurulamak gereklidir. Böylece günlük hijyen sağlanmış olur. Sonrasında gün boyu havasız kalan ayaklarımızı açıkta yılmak hava almasını sağlayacaktır.
• Yazın aleni ayakkabılar tercih edilmelidir.
• Özellikle parmak aralarında biriken neme dikkat edilmeli, parmak araları temizlenip iyice kurulanmalıdır. Başkasına ait çorap ve kundura veya terlik kullanılmamalıdır.
• Tırnak makası ve törpü gibi evde kullanılan aletleri kişisel olmalıdır.
• Banyo ve benzeri yaş zeminlerde aile bireylerinde mantar varsa, dikkat edilmeli ve hijyen sağlanmalıdır.
• Ayakkabı içerisinin havalanması için gün aşırı farklı kundura giyerek diğerinin gün boyunca havalanması sağlanabilir.
Eğer terleyen ayak ise, sabunlu bir bez ile silip havalanması için yılmak nihayet derece faydalı olur.
• Parmak aralarına krem sürmekten kaçınılmalı, bunu yerine hususi pudralar veya spray şeklindeki koruyucu ürünler tercih edilmelidir.
Tırnak batması
Tırnak batması pek fazla adamda görülen, kişinin yürümesini, amel görmesini engelleyecek derecede rahatsızlık ve ağrı verebilen bir sorundur. Tırnak batması bütün ayak parmaklarında olabilmekle birlikte genellikle başparmakta oluşur. Tırnak büyürken bir veya iki taraftan derinin içine doğru batma eğilimi gösterir, bu esnada oluşan enflamasyon sonucu tırnak kenarındaki doku da tırnağın üzerine doğru ilerler.
Tırnak batmasının sebepleri:
1- Hatalı ve derinden kesilen ayak tırnakları
2- İyi uymayan dar ve sivri burunlu ayakkabılar
3- Devamlı darbelere maruz kalma
4- Hamilelik ve doğum sonrası devre
5- Şişmanlık
6- Tırnaklarda mantar enfeksiyonu
Tırnak batmasını önlemek için, ayak tırnaklarını düz kesmek, fazla kısa kesmemek ve güzelce törpüleyip kıyı keskinliğini gidermek gerekir.
Ayrıca hastaların giydikleri ayakkabılara dikkat etmeleri gerekmektir. Önü dar ve ayağı sıkan ayakkabılardan ırak durmaları gerekmektedir. Ayakların hiçbir şekilde nemli kalmaması ve parmak uçlarında kurumaya ve kabuklanmaya bağlı olarak ufak çatlakların oluşmaması önemlidir. Aksi takdirde burada yerleşen mantarlar parmak arası ve beraberinde tırnak mantarına neden olacak, bu da biçim değişikliğine uğrayan ve kalınlaşan tırnağın batmasına neden olacaktır. Spor yaparken müsait kundura seçimi fazla önemlidir, sıkan veya katı ayakkabılar tırnakların ziyan görmesi ve batmasına neden olmaktadır. Ayağa uyan spor ayakkabılar tercih edilmelidir. Uzamış tırnaklar olası olduğunca düz olarak kesilmelidirler.

Tırnak batması nasıl tedavi edilir?
Tedavi açısından tırnak batmasını iki kısma ayırıyoruz. Tırnak batmasının yeni geliştiği, henüz cerrahi bir müdahale veya cazibe gerektirmeyen hafif vakalar veya birkaç haftadan uzun süren, iyileşmeyen kronikleşmiş vakalar. Hafif batma durumunda, tırnağa günde 2-3 defa yine edilen ılık su banyoları, antiseptiklerle tırnağın batan kısmının temizlenmesi, antibiyotikli krem uygulamaları veya enfeksiyon varlığında ağızdan antibiyotik uygulanması iyi netice verebilir. Yine hafif batma durumunda tırnak ile tırnak yatağı arasına sıcak su içinde tırnak bir süre bekletilip antiseptik uygulaması takiben bir pamuk parçası koymak ve bunu günlük değiştirmek tedavi edici olabilir. Böylece tırnak ile ten arasında bir tampon alan oluşturup tırnağın ete batmadan buradan büyümesi sağlanır.
Tırnak büyüyünce kavisli değil düz biçim de kesilir. Hafif batma durumunda pamuk uygulaması yerine nihayet zamanlarda tırnak teli uygulaması gündeme gelmiştir. Özel hazırlanan tırnak telleri birçok tırnak çekimi işlemini lüzumsuz kılmıştır. Cerrahi ve çoğu vakit anestezi gerektirmeyen bu işlem batan tırnağın konveks yapısını kaldırıp her iki kenarını tırnak yatağı ve deriden hafifçe yukarı kaldırarak batmayı engellemekte böylece şikayetleri ortadan kaldırmaktadır. Yaklaşık 3-4 hafta süre takılan bu teller birçok defa problem çözücü olmaktadır. Bu metot, fazla daha az ağrılı olması, amel gücü kaybına yol açmaması nedeni ile giderek daha fazla tercih edilen bir metot olacaktır.